Santander Consumer Bank: 42 proc. Polaków nie widzi zmiany swojej sytuacji finansowej względem ubiegłego roku

Gotowość do regularnego monitorowania wydatków oraz wiedza o możliwościach odkładania pieniędzy to kluczowe elementy zarządzania domowym budżetem. Raport Santander Consumer Banku „Polaków portfel własny: Smart Skarbonka” sprawdza, jak Polacy oceniają zmiany w swoich portfelach na przestrzeni ostatniego roku i pokazuje różne wzorce kontroli nad budżetem – od codziennej weryfikacji po całkowite unikanie wiedzy o wysokości salda.

Największa grupa ankietowanych (42 proc.) nie zauważa zmiany swojej sytuacji finansowej w porównaniu do poprzedniego roku. Jej poprawę deklaruje 24 proc. respondentów w tym 6 proc. w zdecydowanym, a 18 proc. umiarkowanym stopniu. Na pogorszenie wskazuje natomiast 31 proc., (22 proc. raczej, a 9 proc. zdecydowanie się z tym zgadza). Nieco częściej o spadku mówią kobiety (36 proc. vs 28 proc. wśród mężczyzn).

Prawie połowa badanych regularnie śledzi stan swoich finansów – 18 proc. robi to codziennie, a 25 proc. zagląda na konto kilka razy w tygodniu. Pod tym względem wyróżniają się najmłodsi dorośli przed trzydziestym rokiem życia. 29 proc. z nich sprawdza saldo każdego dnia, a 31 proc. częściej niż raz na siedem dni. Większą częstotliwością charakteryzują się również osoby w związkach – codzienną weryfikację deklaruje 21 proc. z nich (w porównaniu do 11 proc. wśród singli). Ta zwiększona potrzeba kontroli w przypadku par i małżeństw może wynikać z konieczności nadzorowania wspólnych, liczniejszych wydatków, a także z opłacania rachunków dotyczących obojga partnerów czy dzieci. 

Dla znacznej części społeczeństwa wystarczający rytm stanowi sporadyczna weryfikacja salda. Co piąty ankietowany analizuje stan rachunku raz w tygodniu, 19 proc. ogranicza się do kilku logowań w miesiącu, a 12 proc. robi to jeszcze rzadziej. Zaledwie 4 proc. badanych całkowicie rezygnuje z nadzoru nad budżetem. U seniorów jednak ten odsetek rośnie do 7 proc. 

Trudne położenie materialne wyraźnie sprzyja unikaniu faktów. Aż 13 proc. osób, które oceniają swoją sytuację finansową jako złą, w ogóle nie kontroluje dostępnych środków (w grupie ze wskazaniem „dobrze” to zaledwie 1 proc., a przy opcji neutralnej „ani dobrze, ani źle” – 4 proc.). Takie zjawisko określa się mianem „efektu strusia”, który polega na celowym unikaniu, ignorowaniu lub odrzucaniu negatywnych informacji. Z drugiej strony w tej samej grupie stosunkowo duży odsetek (21 proc.) deklaruje sprawdzanie finansów codziennie. Zła sytuacja finansowa wywołuje więc dwie skrajne postawy: z jednej strony stres, który objawia się nerwowym monitorowaniem własnych środków, a z drugiej – całkowitą ucieczkę od problemu i unikanie logowania do banku, by nie narażać się na dodatkowe negatywne emocje.

Większość Polaków trafnie ocenia swój potencjał do budowania poduszki finansowej. Prawie trzy czwarte badanych (72 proc.) wie, jaką kwotę jest w stanie odłożyć w typowym miesiącu, w którym nie pojawiają się niespodziewane wydatki. Przeciwnego zdania jest 18 proc. ankietowanych. 

Wiedza o możliwościach oszczędzania rośnie wraz z wiekiem. W najmłodszej grupie (18-29 lat) pełną świadomość odkładanych kwot („zdecydowanie się zgadzam”) deklaruje 20 proc. badanych, podczas gdy 18 proc. w ogóle nie ma pewności co do swoich nadwyżek. Przełom następuje po 50. roku życia. W najstarszych grupach odsetek zdecydowanych odpowiedzi wzrasta do 33-34 proc. Może wiązać się to ze stabilizacją sytuacji zawodowej i dochodów, a z czasem – ze stałymi wpływami z emerytur.